YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARI XAVFINI BAHOLASH
18 yoshdan kattalar uchun!
Agar xavf darajasini 24 gacha pasaytirmoqchi bo’lsangiz Yuqori bosimni 120-139 oralig’iga va Xolesterinni 4-4,9 oralig’iga tushirishingiz kerak! Bularni qanday tushirish bo’yicha shifokoringiz bilan maslahatlashing.
Ovqatlanish, jismoniy faollik, chekishni to‘xtatish va spirtli ichimliklarni iste’mol qilmaslik masalalari bo‘yicha maslahat berish;
Agar xavf darajasi <5% bo‘lsa, keyingi kuzatuv - 12 oydan keyin;
Agar xavf darajasi 5% dan <10% gacha bo‘lsa, kuzatuv arterial bosimning maqsadli ko‘rsatkichlariga erishilguncha har 3 oyda o‘tkaziladi, keyin esa har 6-9 oydan keyin;
Siydikda oqsil, qonda glyukoza, xolesterin miqdorini aniqlash, ko‘z tubini tekshirish, EKG - ikki yilda bir marta rejaga ko‘ra va ko‘rsatkichlarga qarab amalga oshiriladi.
Ovqatlanish, jismoniy faollik, chekishni to‘xtatish va spirtli ichimliklarni iste’mol qilmaslik masalalari bo‘yicha maslahat berish;
Agar xavf darajasi 10% ˂ 20% va turg‘un arterial bosimning ≥140/90 mm.s.u. bo‘lsa, dorilarni qabul qilish masalasini ko‘rib chiqish zarur. Kuzatuv har 3 oyda arterial bosimni o‘lchash/ nazorat qilish bilan maqsadli ko‘rsatkichlarga erishilguncha har 3-6 oyda o‘tkaziladi;
Siydikda oqsil, qonda glyukoza, umumiy xolesterin miqdorini aniqlash, ko‘z tubini tekshirish, EKG – 1 yilda bir marta rejaga ko‘ra va ko‘rsatkichlarga qarab amalga oshiriladi;
Xolesterin miqdorini aniqlash – 1 yilda bir marta;
Kardiolog, terapevt maslahatini olish – 1 yilda bir marta rejaga ko‘ra va ko‘rsatkichlarga qarab amalga oshiriladi.
Ovqatlanish, jismoniy faollik, chekishni to‘xtatish va spirtli ichimliklarni iste’mol qilmaslik masalalari bo‘yicha maslahat berish;
Arterial bosim turg‘un ravishda ≥130/80 bo‘lsa, dorilarni qabul qilish imkoniyatini ko‘rib chiqish zarur (arterial gipertenziya va qandli diabetni davolash algoritmlariga qarang).
Umumiy xolesterin miqdori va lipid spektrini aniqlagandan so‘ng statinlarni buyuring.
Har 3 oyda kuzatib boring. Agar olti oy mobaynida yurak-qon tomir kasalliklari xavfi kamaymasa, kasalxonada davolanishni tavsiya qiling.
Kuzatuv: arterial bosimni o‘lchash/nazorat har 3 oyda
Siydikdagi oqsil miqdorini aniqlash - har 6 oyda, qondagi glyukoza miqdori, umumiy xolesterinni aniqlash, ko‘z tubini tekshirish, EKG- 1 yilda bir marta rejaga ko‘ra yoki ko‘rsatkichlarga qarab amalga oshiriladi
Kardiolog, endokrinolog, nevropatolog maslahatini olish – 1 yilda bir marta ko‘rsatkichlarga qarab amalga oshiriladi
Lipid spektri, buyrak koptokchalar filtratsiya tezligi (KFT)ni hisoblash bilan kreatinin va ko‘p tarmoqli markaziy poliklinikada siydik kislotasi - 1 yilda bir marta rejaga ko‘ra va ko‘rsatkichlarga qarab aniqlanadi
1
Har qanday tamaki mahsulotini iste’mol qilishni to‘xtating, ikkilamchi tamaki tutuni ta’sir etishidan o‘zingizni saqlang;
2
Spirtli ichimliklardan voz keching!
3
Jismoniy faollik darajasini haftasiga 150 daqiqa tez yurishga teng bo‘lishigacha oshiring;
4
Agar sizda ortiqcha vazn bo‘lsa, ozing. Yurak uchun foydali bo‘lgan taomlarni iste’mol qiling;
5
Osh tuzi kam bo‘lgan ovqatlar iste’mol qiling;
6
Kuniga sabzavot/ho‘l mevalar ≥ 5 porsiya bo‘lsin;
7
Yong‘oq, dukkaklilar, butun donlar va foydali moylar (masalan, zaytun, saflor);
8
Kaliyga boy oziq-ovqatlar;
9
Baliq yoki omega-3 yog‘ kislotalariga boy bo‘lgan boshqa ovqatlar (masalan, zig‘ir urug‘i), haftasiga kamida ikki marta;
10
Qizil (lahm) go‘sht iste’molini haftasiga ko‘pi bilan bir yoki ikki martagacha cheklang;
11
Tortlar, pishiriqlar, shirinliklar, gazlangan ichimliklar va sharbatlarga qo‘shilgan shakardan saqlaning.
1
Jismoniy yuklamani asta-sekin o‘rtacha darajagacha oshiring (masalan, tez yurish); yuklamani hech bo‘lmaganda haftasiga besh kun, kuniga 30 daqiqagacha yetkazing.
2
Tana vaznini nazorat qilib boring va yuqori kaloriyaga ega bo‘lgan ovqat miqdorini kamaytirgan hamda jismoniy faollikka yetarlicha vaqt ajratgan holda, uning haddan tashqari ortib ketishiga yo‘l qo‘ymang.
- Tarkibida osh tuzi miqdori yuqori bo‘lgan tayyor mahsulotlar va yarim tayyor oziq-ovqat mahsulotlari (kolbasa, qurt, suzma, pishloq, dudlangan mahsulotlar, chipslar, quritilgan non, marinadlar, sosiskalar, qazi va boshqalar) iste’mol qilishni cheklang
