ЮРАК-ҚОН ТОМИР КАСАЛЛИКЛАРИ ХАВФИНИ БАҲОЛАШ
18 ёшдан катталар учун!
Агар хавф даражасини 24 гача пасайтирмоқчи бўлсангиз Юқори босимни 120-139 оралиғига ва Холестеринни 4-4,9 оралиғига туширишингиз керак! Буларни қандай тушириш бўйича шифокорингиз билан маслаҳатлашинг.
Овқатланиш, жисмоний фаоллик, чекишни тўхтатиш ва спиртли ичимликларни истеъмол қилмаслик масалалари бўйича маслаҳат бериш;
Агар хавф даражаси <5% бўлса, кейинги кузатув - 12 ойдан кейин;
Агар хавф даражаси 5% дан <10% гача бўлса, кузатув артериал босимнинг мақсадли кўрсаткичларига эришилгунча ҳар 3 ойда ўтказилади, кейин эса ҳар 6-9 ойдан кейин;
Сийдикда оқсил, қонда глюкоза, холестерин миқдорини аниқлаш, кўз тубини текшириш, ЭКГ - икки йилда бир марта режага кўра ва кўрсаткичларга қараб амалга оширилади.
Овқатланиш, жисмоний фаоллик, чекишни тўхтатиш ва спиртли ичимликларни истеъмол қилмаслик масалалари бўйича маслаҳат бериш;
Агар хавф даражаси 10% ˂ 20% ва турғун артериал босимнинг ≥140/90 мм.с.у. бўлса, дориларни қабул қилиш масаласини кўриб чиқиш зарур. Кузатув ҳар 3 ойда артериал босимни ўлчаш/ назорат қилиш билан мақсадли кўрсаткичларга эришилгунча ҳар 3-6 ойда ўтказилади;
Сийдикда оқсил, қонда глюкоза, умумий холестерин миқдорини аниқлаш, кўз тубини текшириш, ЭКГ – 1 йилда бир марта режага кўра ва кўрсаткичларга қараб амалга оширилади;
Холестерин миқдорини аниқлаш – 1 йилда бир марта;
Кардиолог, терапевт маслаҳатини олиш – 1 йилда бир марта режага кўра ва кўрсаткичларга қараб амалга оширилади.
Овқатланиш, жисмоний фаоллик, чекишни тўхтатиш ва спиртли ичимликларни истеъмол қилмаслик масалалари бўйича маслаҳат бериш;
Артериал босим турғун равишда ≥130/80 бўлса, дориларни қабул қилиш имкониятини кўриб чиқиш зарур (артериал гипертензия ва қандли диабетни даволаш алгоритмларига қаранг).
Умумий холестерин миқдори ва липид спектрини аниқлагандан сўнг статинларни буюринг.
Ҳар 3 ойда кузатиб боринг. Агар олти ой мобайнида юрак-қон томир касалликлари хавфи камаймаса, касалхонада даволанишни тавсия қилинг.
Кузатув: артериал босимни ўлчаш/назорат ҳар 3 ойда
Сийдикдаги оқсил миқдорини аниқлаш - ҳар 6 ойда, қондаги глюкоза миқдори, умумий холестеринни аниқлаш, кўз тубини текшириш, ЭКГ- 1 йилда бир марта режага кўра ёки кўрсаткичларга қараб амалга оширилади
Кардиолог, эндокринолог, невропатолог маслаҳатини олиш – 1 йилда бир марта кўрсаткичларга қараб амалга оширилади
Липид спектри, буйрак коптокчалар филтратсия тезлиги (КФТ)ни ҳисоблаш билан креатинин ва кўп тармоқли марказий поликлиникада сийдик кислотаси - 1 йилда бир марта режага кўра ва кўрсаткичларга қараб аниқланади
1
Ҳар қандай тамаки маҳсулотини истеъмол қилишни тўхтатинг, иккиламчи тамаки тутуни таъсир этишидан ўзингизни сақланг;
2
Спиртли ичимликлардан воз кечинг!
3
Жисмоний фаоллик даражасини ҳафтасига 150 дақиқа тез юришга тенг бўлишигача оширинг;
4
Агар сизда ортиқча вазн бўлса, озинг. Юрак учун фойдали бўлган таомларни истеъмол қилинг;
5
Ош тузи кам бўлган овқатлар истеъмол қилинг;
6
Кунига сабзавот/ҳўл мевалар ≥ 5 порсия бўлсин;
7
Ёнғоқ, дуккаклилар, бутун донлар ва фойдали мойлар (масалан, зайтун, сафлор);
8
Калийга бой озиқ-овқатлар;
9
Балиқ ёки омега-3 ёғ кислоталарига бой бўлган бошқа овқатлар (масалан, зиғир уруғи), ҳафтасига камида икки марта;
10
Қизил (лаҳм) гўшт истеъмолини ҳафтасига кўпи билан бир ёки икки мартагача чекланг;
11
Тортлар, пишириқлар, ширинликлар, газланган ичимликлар ва шарбатларга қўшилган шакардан сақланинг.
1
Жисмоний юкламани аста-секин ўртача даражагача оширинг (масалан, тез юриш); юкламани ҳеч бўлмаганда ҳафтасига беш кун, кунига 30 дақиқагача етказинг.
2
Тана вазнини назорат қилиб боринг ва юқори калорияга эга бўлган овқат миқдорини камайтирган ҳамда жисмоний фаолликка етарлича вақт ажратган ҳолда, унинг ҳаддан ташқари ортиб кетишига йўл қўйманг.
- Таркибида ош тузи миқдори юқори бўлган тайёр маҳсулотлар ва ярим тайёр озиқ-овқат маҳсулотлари (колбаса, қурт, сузма, пишлоқ, дудланган маҳсулотлар, чипслар, қуритилган нон, маринадлар, сосискалар, қази ва бошқалар) истеъмол қилишни чекланг
